Τρίτη, 5 Ιανουαρίου 2010

Πάμε στην έκθεση για το Γιάννη Τσαρούχη

Έργο Γιάννη Σταύρου 
Σας προτείνουμε να επισκεφτούμε μαζί την έκθεση-αφιέρωμα για το Γιάννη Τσαρούχη στο μουσείο Μπενάκη, καθώς φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννησή του.
Μέχρι τότε, από το ιστολόγιό μας, θα προσπαθήσουμε να καλύψουμε κάποιες πτυχές της προσωπικότητας και της καλλιτεχνικής του δημιουργίας.

Σήμερα, ας περιοριστούμε σε ένα βιογραφικό, όπως το δανειστήκαμε από το 3lyk-n-filad.att.sch.gr, και σε κάποιους από τους πίνακες των πρώτων του χρόνων (1917-1936), τους οποίους βρήκαμε στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Τσαρούχη, που βρίσκεται στο Μαρούσι (http://www.tsarouchis.gr/).


Αυτοπροσωπογραφία 1926
Νερομπογιά και μολύβι σε χαρτί, 24 x 19 εκ.Aρ. ευρ. 641
"Δεν ξέρω να ζωγραφίζω ακόμη ένα πρόσωπο σωστά.
Αρκούμαι να εκφράζωτο αίσθημα του.
Αργότερα θα μου μάθει πολλά για την προσωπογραφία
η αρχαία τέχνη και ιδίως η ελληνιστική."
Γιάννης Τσαρούχης

(Πειραιάς 1910 - Αθήνα 1989). Φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (1929 - 1935). Παράλληλα μαθήτευσε κοντά στον Φ. Κόντογλου (1931 - 1934), ο οποίος τον μύησε στη βυζαντινή ζωγραφική, ενώ μελέτησε την λαϊκή αρχιτεκτονική και ενδυμασία. Μαζί με τους Πικιώνη, Κόντογλου και Αγγ. Χατζημιχάλη πρωτοστάτησε στο αίτημα της εποχής για την ελληνικότητα της τέχνης.
Στα 1935 - 1936 αφού πρώτα επισκέφτηκε τη Κωνσταντινούπολη μετά ταξίδεψε στο Παρίσι και στην Ιταλία. Ήρθε σε επαφή με δημιουργίες της Αναγέννησης & του Εμπρεσιονισμού. Ανακάλυψε το έργο του Θεόφιλου και γνώρισε καλλιτέχνες όπως ο Ματίς και ο Τζακομέτι κ.ά.

Τέσσερις άνδρες σε καφενείο, ζωγραφισμένοι εξ απροόπτου1927
Νερομπογιά σε χαρτί,25,5 x 31,5 εκ
"Το ζωγράφισα σε ώρα που προοριζόταν να μελετήσω τα μαθήματά μου
για τις προσεχείς εξετάσεις.
Αρχίζω να καταλαβαίνω ότι η απλοποίηση των επιπέδων
πλησιάζει περισσότερο την ομοιότητα
απ' ότι οι εξαντλητικές λεπτομέρειες.
"Γιάννης Τσαρούχης



Το '38, δυό χρόνια μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση στο κατάστημα Αλεξοπούλου της οδού Νίκης/Αθήνα.
Το '40 επιστρατεύτηκε και υπηρέτησε στο Μηχανικό. Το '47 πραγματοποίησε 2 ατομικές εκθέσεις με υδατογραφίες και θεατρικά προσχέδια. Το ΄51 εξέθεσε στο Παρίσι και στο Λονδίνο και το '53 υπέγραψε συμβόλαιο με τη γκαλερί Ιόλας της Ν. Υόρκης. Το ΄56 υπήρξε υποψήφιος για το βραβείο Γκούγκενχαϊμ και το '58 πήρε μέρος στη Μπιενάλε της Βενετίας. Το '67 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι.
Το '82 άνοιξε το Μουσείο Γ. Τσαρούχη στο Μαρούσι στο σπίτι του καλλιτέχνη, που ο ίδιος μετέτρεψε σε Μουσείο παραχωρώντας την προσωπική συλλογή των έργων του. Παράλληλα λειτουργεί το Ίδρυμα Τσαρούχη με σκοπό τη διάδοση του έργου του ζωγράφου.
Ποδηλάτης μεταμφιεσμένος σε τσολιά, μ΄ένα ναό δεξιά κάτω
1936, Λάδι σε πανί, 34,5 x 29 εκ

Σημαντική υπήρξε και η ενασχόληση του Τσαρούχη με την σκηνογραφία. Πρωτοεμφανίστηκε στο χώρο του θεάτρου το '28 φιλοτεχνώντας τα σκηνικά και τα κουστούμια για τη "Πριγκίπισσα Μαλένα" του Μαίτερλιγκ. Το ΄34 με τη δουλειά του στην Ερωφίλη του Χορτάτζη σηματοδοτείται η έναρξη συνεργασίας με τον Κάρολο Κουν.
Συνεργάστηκε με την Ντάλας Σίβικ Όπερα του Τέξας, τη Σκάλα του Μιλάνου, το Κόβεντ Γκάρντεν, το Εθνικό Λαϊκό Θέατρο της Γαλλίας, το Τεάτρο Ολύμπικο της Βιτσέντζα.
Το ΄77 ανέβασε ο ίδιος τις Τρωάδες του Ευριπίδη σε δική του νεοελληνική απόδοση με δική του διδασκαλία & σκηνογραφία.
Ασχολήθηκε επίσης με την εικονογράφηση βιβλίων, την μετάφραση και συγγραφή βιβλίων για την τέχνη. Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκε μετά από πολύχρονη παραμονή στο Παρίσι το ΄80, όπου και πέθανε το ΄89.

Σκεπτόμενος 1936
Xρωστικές σκόνεςμε ζωική κόλλα σε χαρτί,139,2 x 87,4 εκ.

"Το έργο αυτό αντιπροσωπεύειτο καταστάλαγμα της ζωγραφικής στο οποίο θέλουν να φθάσουν οι ζωγράφοι αποφεύγοντας την προοπτική. Ο τίτλος «Στοχαστής» ή «Σκεπτόμενος», που δόθηκε κάπως ειρωνικά στο ταπεινό αυτό έργο μου, έχει ένα αντίθετο αίσθημα απ' τον «Σκεπτόμενο» του Ροντέν,που ανήκει σ' έναν άλλο κόσμο.Όσο προχωρούσα στην τεχνοτροπία αυτή
έβλεπα το δίκιο και το άδικο των συμφωνούντων καί αντιφρονούντων.
Αργά κατάλαβα ότι είναι δυσκολότατο να συνενώσει κανείς τις δυο τεχνοτροπίες,
τη σχεδιαστική που λαμβάνει υπόψη το κιάρο σκούρο και την, ας πούμε, ανατολίτικη αντίληψη
που περιέχει την ποιότητα των χρωματικών επιπέδων. Το έργο αυτό έγινε από αντίδραση
προς τις ακαδημαϊκές μελέτες μου και την παράδοση.
"Γιάννης Τσαρούχης

Ο Γιάννης Τσαρούχης υπήρξε ίσως ο πλέον διακεκριμένοςς εκπρόσωπος της εικαστικής γενιάς του ΄30, που προσπάθησε ιδιαίτερα να συγκεράσει τις επιταγές της "ελληνικότητας" με το ιδίωμα του "μοντερνισμού". Ως ζωγράφος των παθών του σώματος ναρκοθέτησς την μικροαστική αισθητική της δεκαετίας του ΄50. Αργότερα στράφηκε σε μια ζωγραφική πιο δυτικότροπη. Ο ίδιος πέραν του εικαστικού του έργου θα μείνει στην ιστορία ως ο κορυφαίος έλληνας σκηνογράφος.

Η διαφορά πάντως του Τσαρούχη και του διεθνισμού της γενιάς του ΄60 έγκειται κυρίως στο ότι αυτός ενεργούσε ως κληρονόμνος ενός πολιτισμού εν ισχύι ενώ οι άλλοι ακολουθούσαν ένα πολιτιστικό σχήμα, που δεν είχε ακόμη μορφοποιηθεί.
Υλικά της δουλειάς του ήταν η λιτή χρωματική κλίμακα του Πολύγνωτου και η αυστηρά κομψή γραμμή της βυζαντινής εικόνας. Αποτέλεσμα αυτών ήταν να αναβιώσει μέσα από τα έργα του χαρίεσσα η παράδοση, αλλά και να εκφράζεται ένα ισχυρό πλαστικό ένστικτο. Διαμόρφωσε με το ευρύ φάσμα των καλλιτεχνικών του δραστηριοτήτων την αισθητική των Νεοελλήνων μεταπολεμικά περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον.
(Πηγή: Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος - Λαρούς - Μπριτάνικα )

Ναύτης με ροζ πρόσωπο 1938
Xρωστικές σκόνεςμε ζωική κόλλα σε χαρτί,69,5 x 48 εκ.

"Ένας φίλος μου, ο απόστρατος σήμερα δικαστής Γ.Κ., για να με βοηθήσει,
ποζάρει το 1938 μ' ένα θαλασσί πουκάμισο. Χρειάζεται ακόμα μια καλή πόζα
για να τελειώσει το έργο. Δεν έρχεται όμως την μέρα που είχαμε ορίσει.
Τηλεφωνώ στη μητέρα του κι αυτή μου απαντά:
«Είναι πολλές μέρες τώρα που είναι ναύτης. Ίσως αύριο να είναι εξόδου».
Πράγματι την επόμενη έρχεται βιαστικός ντυμένος ναυτικά.
Τον σχεδιάζω δυο φορές καθισμένο σε μια πολυθρόνα καπιτονέ
και τον παρακαλώ να έρθει ακόμα δυό-τρεις φορές
για να κάνω μερικά μικρά έργα με τα ναυτικά.
Αποτέλεσμα αυτών των συναντήσεων είναι τα έργα «Ναύτης στην πολυθρόνα με ροζ πρόσωπο»
και «Ναύτης στην πολυθρόνα με κιτρινωπό πρόσωπο».
Έτσι ο ναύτης μπήκε μες στα θέματα μου.
"Γιάννης Τσαρούχης

Στοιχεία για την έκθεση από το in.gr:
Στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων από τη γέννηση του μεγάλου καλλιτέχνη Γιάννη Τσαρούχη, το Μουσείο Μπενάκη φιλοξενεί μεγάλο αφιέρωμα στην οδό Πειραιώς. Η πρώτη αναδρομική έκθεση έργων του Τσαρούχη που παρουσιάζεται στην Αθήνα εγκαινιάζεται στις 19 Δεκεμβρίου και θα διαρκέσει έως τις 13 Μαρτίου.
Το αφιέρωμα διοργανώνουν το Μουσείο Μπενάκη, το Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη και το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τραπέζης Κύπρου.
Την έκθεση επιμελείται η Νίκη Γρυπάρη και έχει σχεδιάσει η Λίλη Πεζανού. Θα εκτείνεται σε δύο ορόφους του κτηρίου της οδού Πειραιώς και περιλαμβάνει περίπου 670 έργα, τα οποία ανήκουν σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές της Ελλάδας και του εξωτερικού.
Στο ισόγειο του κτηρίου παρουσιάζεται το ζωγραφικό έργο, ενώ στον πρώτο όροφο η θεατρική καλλιτεχνική δημιουργία του Γιάννη Τσαρούχη.
Η έκθεση έχει τίτλο: «Γιάννης Τσαρούχης 1910-1989» και σκοπός της είναι να αναδείξει το πολύπτυχο έργο του καλλιτέχνη, να παρουσιάσει μια πλήρη εικόνα του πλούσιου ζωγραφικού του έργου (πίνακες, εικονογραφήσεις βιβλίων κ.ά.), καθώς και της καθοριστικής συμβολής του στο νεοελληνικό θέατρο (μακέτες σκηνικών, κοστουμιών κ.ά.).

Η επίσκεψή μας στο μουσείο Μπενάκη θα πραγματοποιηθεί μια Κυριακή του Φεβρουαρίου - που θα καθοριστεί τις επόμενες μέρες.

20 σχόλια:

  1. Θα πάω άμεσα.. Μα καλά βρε Διονύση έγραψες τόσο καταπληκτικό αφιέρωμα, που δηλαδή αν πάτε και δείτε την έκθεση μετά τι πρόκειται να ανεβάσεις;;;
    :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Όντως εξαιρετική έκθεση! Εκτείνεται σε δυο ορόφους και καλύπτει όλη τη δημιουργία του Τσαρούχη.Πολλά τα αγαπημένα έργα του που τα είχα δει μόνο στις σελίδες λευκωμάτων. Η θέαση της πινελιάς του και της μείξης των χρωμάτων ήταν για μένα συγκλονιστική! Μα και η θεματολογία των έργων του καθηλώνει: πέρα από τα γνωστά, έχω να πω ότι ποτέ δεν θα πίστευα πόσο ωραίος ήταν ο Πειραιάς, η Καστέλλα, πόσο απίστευτη ελευθερία εκπέμπουν οι ποδηλάτες του, με πόση μαγικότητα λάμπουν τα πορτραίτα σε ύφος φαγιούμ, με πόση "δραματικότητα" ζωντανεύει τα θεατρικά έργα, πόσο άμεσα σχολιάζει εικαστικά την ποίηση...κι εκείνα τα σχέδια στα ποιήματα του Καβάφη...λες και θρηνούν τον Μύρη...
    Τώρα, "ως στρουθίον μονάζον επί δώματος", τιμάται άξιος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Τυχεροί Αθηναίοι!
    Παιδιά, πριν αλλάξω "φουστάνι" και δεν με αναγνωρίζετε... σας "μαγείρεψα" για τα γενέθλιά σας ένα βιντεάκι.
    Ελπίζω να σας αρέσει!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Καλά,ο ποδηλάτης τι μου θυμίζει,τι μου θυμίζει...[θα φταίει που είναι μεταμφιεσμένος σε τσολιά,αλλιώς θα το 'χα.Χμ...το 'χω!!!-δεν είναι δύσκολο,για προσπαθείστε λίγο όσοι συχνάζετε στο σχολείο ή γενικά...στην Αθήνα,όλο και κάπου θα τον απαντήσατε,προπαντός μη σας μπερδεύει ο...ναός κάτω δεξιά.-Πρόκειται για σεσημασμένο-ασύλληπτο στίλβοντος ποδηλάτου.]
    Παρεμπιπτόντως πάμε σαν άλλοτε στο Μπενάκη της Πειραιώς,φυσικά μια Κυριακή του Φλεβάρη με το ποδήλατο πια [οι σεσημασμένοι].Τόσο η ανάρτηση του Διονύση όσο κι η περιγραφή του Γιώργου είναι εξόχως δελεαστικές.Και βέβαια το εξοχότερο δέλεαρ είναι ο ίδιος ο Τσαρούχης,που όντως μας έμαθε να βλέπουμε αλλιώς,κυρίως την ανθρώπινη μορφή κ'κατάσταση του νεοέλληνα.Μ΄έναν τρόπο οικείο κι ωστόσο "αλλιώτικο".

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ωραία η ζωγραφική του Τσαρούχη,διότι έχει κάτι το οικείο.Θα ήθελα πολύ να πάω στην έκθεση των έργων του.Έτσι θα μπορέσω να βεβαιώσω το θαυμασμό για το έργο του.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Roadartist,
    Μην πάς άμεσα. Περίμενε να πάμε παρέα!
    Όσο για το ..κατα-πληκτικό αφιέρωμα, να το πούμε όπως ο Χικμέτ: "...κι αυτό που έχω να σου πω, το πιο όμορφο απ' όλα, δε στο 'χω πει ακόμα.."
    Φιλιά

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Γιώργο!
    Επ! Κάποιος έκλεψε στην εκκίνηση! Βρε ασυγκράτητε, πότε πρόλαβες να πας κιόλας; ...Οπότε, αναλαμβάνεις και την ξενάγησή μας, ε;!

    ΥΓ. κι όχι μόνο ως στρουθίον...Αλλά και ως πτωχός και πένης.
    Αλλά για τα βιβλιαράκια του θα κάνουμε αναφορά σε επόμενη ανάρτηση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Κατερίνα!!!

    Τι εκπληκτικό βιντεάκι είναι αυτό!!!
    Στα είπα και επιτόπου. Τόσος χρόνος και τόση αγάπη για να γίνει, τέτοια τιμή το ιστολόγιό μας ούτε...εμείς δε μας κάνουμε!
    Συγκινητικότατο. Ευχαριστούμε, ευχαριστούμε, ευχαριστούμε, ευχαριστούμε!

    ΥΓ. Δηλαδή, εμείς στα τόσα γενέθλια των τόσων ιστολογίων σου, τι πρέπει να κάνουμε;;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Άννα,
    Ο ποδηλάτης που περιφέρεται στους ελληνικούς δρόμους, είτε τσολιάς είτε όχι, αποτελεί μία μορφή ιδιότυπης, σιωπηλής πλην επίμονης διαμαρτυρίας, υπενθυμίζοντας στους άφθονους τυράννους ότι του έχουν κάνει τη ζωή ποδήλατο. Προσπαθεί να αφυπνίσει την κοινωνική τους συνείδηση περιφέροντας την ταπεινότητά του περίπου σα σύγχρονος Θεόφιλος, γραφικός και ανέστιος...

    Δέλεαρ η έκθεση, δε λες τίποτα. Ακόμα και η ποσότητα των εκθεμάτων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Νίκο,
    Μπράβο, μπράβο, να μαζευόμαστε σιγά σιγά για την έκθεση. Κανόνισε να βρεις και καλή παρέα. Μέχρι τότε εμείς θα αναρτήσουμε κι άλλα, ώστε να πάμε διαβασμένοι.

    ...τώρα που είπα "διαβασμένοι"..Αύριο έχουμε άγνωστο, ε;!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Κατατοπιστικότατη πληροφόρηση έχουμε (Διονύσης),
    ξεναγό έχουμε (Γιώργος),
    διάθεση έχουμε (όλοι!)
    ...να ξεκινάμε σιγά- σιγά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Κ. Μάνεση μη μου θυμίζετε ότι αύριο για μία μέρα αρχίζουν τα σχολεία και χάνουμε τα Σαββατοκύριακο!Πληροφοριακά πάντως αύριο έχουμε άγνωστο και ελπίζω να μην έχουμε κάποια δυσάρεστη έκπληξη(τέστ)!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Λίλα,
    Να πάμε και μια φορά εκεί, ως σχολείο, χωρίς άγχος, ε;

    Νίκο,
    Είναι ... άγνωστο, Νίκο, αν θα έχουμε τεστ. ( Ξέρω ότι σ' αρέσει το σασπένς:-)) )

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Εδώ το σχολείο άνοιξε κιόλας πόρτες και παράθυρα στην τέχνη, στους ωραίους πίνακες, στη χαρά των ποδηλάτων και των ποδηλατών. Α τι ωραία είναι!
    Κι εμείς σχεδιάζουμε τεστ και διαγωνίσματα που λέει και το παιδί πιο πάνω...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Μόλις έμαθα ότι στην ΕΤ1 την Τετάρτη στις 21.00 έχει ένα ντοκυμανταίρ για τον Τσαρούχη που περιγράφει το μέρος που διαμόρφωσε τον χαρακτήρα του και αμέσως μετά στις 21.30 άλλο ένα ντοκυμανταίρ που αναλύεται η προσωπικότητα του.Ελπίζω να το παρακολουθήσετε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Κ. Μάνεση γνωρίζοντας ότι είστε βασικός ύποπτος για πολλές δραστηριότητες που γίνονται στο στο σχολείο θα μπορούσατε να μου πείτε επιτέλους πότε θα πάμε στην έκθεση?Όχι τίποτα άλλο,αλλά βαριέμαι την απραξία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. Λέμε μάλλον για την τελευταία Κυριακή του Φεβρουαρίου. Αλλά, επειδή πέφτει λίγο μακριά, προς θεού, μην το ρίξουμε μέχρι τότε στην απραξία, Νίκο. 1) Αυτή την Κυριακή το πρωί σκάβουμε (!) και το απόγεμα συζητάμε το Ζορμπά. 2) Την επόμενη έχουμε σινεμά. 3) Ας κατεβάσει κι η κούτρα σας καμιά ιδέα και καμιά πρόταση. Τι το κάναμε! Όλο από το σούπερ μάρκετ θα ψωνίζουμε;;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  18. Όταν δημοσιεύετε ένα έργο ζωγραφικής (και μάλιστα στην αρχή της ανάρτησής σας) - αναφέρομαι στο πορτρέτο του Γιάννη Τσαρούχη, θα πρέπει να αναφέρετε ρητά τον ζωγράφο που το έχει δημιουργήσει και από που το πήρατε. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, σας πληροφορώ ότι το πορτρέτο του Γιάννη Τσαρούχη είναι έργο του ζωγράφου Γιάννη Σταύρου, ο οποίος έχει και τα πνευματικά δικαιώματα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κύριε Σταύρου,
      Έχετε απόλυτο δίκιο - και λίγα μας είπατε!
      Λέω " λίγα", γιατί ως σχολικό μπλογκ θα έπρεπε να είχαμε περισσότερη προσοχή σ' αυτά τα θέματα, μια και εδώ όλα μπορούν να αποτελούν και στοιχεία εκπαίδευσης και γενικότερης καλλιέργειας.
      Δεν υπάρχει δικαιολογία, λοιπόν, και ευχαριστούμε για τον ήπιο τρόπο με τον οποίο μάς θυμίζετε την υποχρέωσή μας.

      Μια μόνο ελαφρυντική - κάπως- σκέψη: Η ζημιά που μας κάνει το διαδίκτυο, το οποίο μας συνηθίζει στην άκοπη ανταλλαγή πληροφοριών και εικόνων με " ταχύτητες μεγάλες", ταχύτητες που καμιά φορά μας κάνουν να αμελούμε αξίες και υποχρεώσεις που δε θα έπρεπε ποτέ να ξεχνούσαμε.

      Και πάλι συγγνώμη και πάλι ευχαριστούμε για την παρατήρηση.

      Ευχή μας να δημιουργείτε για πολλά πολλά χρόνια ακόμα και να μας χαρίζετε χρώματα και εικόνες του υπέροχου εικαστικού σας κόσμου.

      Διαγραφή
  19. Ευχαριστώ για την ανταπόκριση και ευχές.
    Με εκτίμηση,
    Γιάννης Σταύρου

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Το ιστολόγιό μας στοχεύει στη συμμετοχή, τη συζήτηση, την ανταλλαγή, την έκφραση απόψεων και ιδεών, γι' αυτό και τα σχόλιά σας είναι κάτι παραπάνω από ευπρόσδεκτα:-)