Σάββατο, 16 Ιανουαρίου 2010

Το δικαίωμα στην απλότητα

Ένα άρθρο της Μαρίας Τζιαντζη, από την Καθημερινή της 03.01.2010, επιλέξαμε για το σαββατοκύριακο και το θέτουμε προς συζήτηση -με δικές μας τις υπογραμμίσεις. Και προσθέσαμε και λίγα ηπειρώτικα χιονάκια, να υποδεχτούμε τα πρώτα φετινά κρύα..

Aποτυπώματα
Το δικαίωμα στην απλότητα

Ενα παλιό Τογιότα με χειροκίνητα και όχι ηλεκτροκίνητα τζάμια οδηγούσε κάποτε ο Χρήστος Λαμπράκης, όπως διαβάσαμε τις τελευταίες μέρες. Γράφτηκε επίσης ότι ο εκλιπών προτιμούσε για τις μετακινήσεις του έναν κλασικό Σκαραβαίο, που τα τζάμια του μάλλον δεν ανεβοκατέβαιναν αυτόματα.

Το 2003 πέθανε ο Νιλ Πόστμαν, γνωστός και στην Ελλάδα από τα βιβλία του για τα ΜΜΕ. Λίγο μετά τον θάνατό του, ένας φίλος και συνάδελφός του, ο Tέρενς Μόραν, έγραψε ότι κάποτε ο Πόστμαν πήγε να αγοράσει ένα καινούργιο αυτοκίνητο και διαπίστωσε ότι όλα είχαν ηλεκτροκίνητα τζάμια: «Τι να τα κάνω τα ηλεκτρικά παράθυρα; Τα χέρια μου είναι μια χαρά. Αν ήμουν παράλυτος, θα χρειαζόμουν ηλεκτρικά τζάμια».

Τον καημό του Πόστμαν μάς θύμισε ένας νεότερος θεωρητικός των ΜΜΕ, ο Χένρι Τζένκινς, που περιγράφει το πόσο δύσκολο είναι να βρει κανείς σήμερα ένα κινητό που να χρησιμεύει «μόνο» για τηλεφωνήματα: «Δεν ήθελα κινητό με φωτογραφική μηχανή, με βιντεοκάμερα, με σύνδεση στο Ιντερνετ, με παιχνίδια, με MP3 player και GPS. Δεν ενδιαφερόμουν για μια συσκευή που θα μου έδειχνε τα νέα σόου ή θα μου επέτρεπε να διαβάζω μυθιστορήματα στην οθόνη της. Δεν ήθελα το ηλεκτρονικό ισοδύναμο ενός ελβετικού σουγιά».

Πληθαίνουν τα αξεσουάρ, οι τσαχπινιές, οι «εφαρμογές» (applications ή ΑΡΡ), αλλά όλο και πιο ακριβά και δυσεύρετα γίνονται τα βασικά. Οσο πιο σύνθετα και «πολυμορφικά» γίνονται τα αντικείμενα, τόσο μειώνεται το προσδόκιμο επιβίωσής τους. Τρίτης γενιάς κινητό, τέταρτης γενιάς υπολογιστής, ανεξιχνίαστης γενιάς ηλεκτρικό ψυγείο, νέας γενιάς υβριδικό αυτοκίνητο, τα προϊόντα επελαύνουν δίνοντάς μας την ψευδαίσθηση ότι μαζί με αυτά ανανεωνόμαστε κι εμείς, πιάνουμε τον ταύρο του μέλλοντος από τα ψηφιακά του κέρατα, στροβιλιζόμαστε σε ένα σύμπαν ατέλειωτων δυνατοτήτων.

Πρέπει να είναι κανείς πολύ πλούσιος -όχι μόνο σε χρήμα, αλλά και σε αυτοπεποίθηση, σε παιδεία και σε παράδοση- για να έχει την πολυτέλεια να ζει απλά, για να μη νοιάζεται για το ποιος υπογράφει τη βαλίτσα ή το σακάκι του και να αδιαφορεί για τις σύγχρονες χάντρες και τα καθρεφτάκια. Η απλότητα, ο αθέατος και ουσιαστικός πλούτος στοιχίζει, είναι προνόμιο των λίγων. Και άλλο απλότητα, άλλο ΑΡΡ.

Ο, τι χαλάει το πετάμε για να προμηθευτούμε ένα πανομοιότυπο, αλλά πιο φανταχτερό προϊόν που θα χαλάσει ακόμα πιο γρήγορα. Φτηνό κρέας, γεμάτο τοξίνες και ορμόνες αλλά σε μεγάλη ποικιλία τρώνε πια όλης της γης τα σκυλιά, ενώ μεταβάλλονται οι επιφανειακές διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στη φτώχεια και τον πλούτο - γιατί οι θεμελιακές γραμμές παραμένουν και βαθαίνουν. Σήμερα ο φτωχός δεν είναι αυτός που πάλιωσε το σακάκι του και καημό το 'χει μεγάλο, δεν μπορεί να πάρει άλλο. Φτωχός είναι εκείνος που δεν μπορεί να επισκεφθεί τον οδοντίατρο, που δυσκολεύεται να πληρώσει τη ΔΕΗ ή τις δόσεις των δανείων του ή τα φροντιστήρια των παιδιών του ή τις αποκλειστικές νοσοκόμες για τον άρρωστο συγγενή. Οι αφανείς φτωχοί πιθανότατα έχουν κινητό 3G και αυτοκίνητο με ηλεκτροκίνητα τζάμια ή πίνουν καφέ με γεύση φουντούκι.


Η απλότητα, η αληθινή πολυτέλεια, όπως το παιχνίδι στον δρόμο ή μια καθαρή παραλία χωρίς ξαπλώστρες και διόδια, γίνεται αναχρονισμός. Σήμερα δεν στερούμαστε απλώς το δικαίωμα στην απλότητα αλλά μαθαίνουμε να ξεχνάμε την ύπαρξή της. Το αυτονόητο βαφτίζεται εκκεντρικότητα ή γραφικότητα κι εμείς παραιτούμαστε από την επιδίωξή του. Εύκολα βρίσκουμε λιαστή τομάτα σε βαζάκι, δύσκολα όμως θα βρούμε τον αττικό βράχο της «Κερένιας κούκλας» που, «σαν έκανε καλοσύνη, μύριζε πέτρα λιασμένη και μοναξιά βουνίσια».

21 σχόλια:

  1. καταρχας... Ειιιιιι που τα βρηκατε εσεις τα χιονια??? Εγω γιατι τα βλεπω μονο στα βουνα τα ηπειρωτικα χιονακια..Δε λενε να κατεβουν λιγο και προς τα δω..

    Επειτα,
    πραγματι εχουμε ξεχασει να ζουμε απλα χωρις να μας ενδιαφερει τι εχει ο αλλος. Και αν αδιαφορουσαμε για τα υλικα αγαθα που απολαμβανει ο αλλος τοτε θα ημασταν ολοι απλοι και χαλαροι! Δε θα εργαζομασταν με τις ωρες μονο κ μονο για να πλουτισουμε (ετσι δεν κανουν πολλοι;;)

    Ποσο σοφος μπορει να γινει ο ανθρωπος αν μαθει να γευεται και να εκτιμα καθε ομορφο της ζωης.. Γιατι ο,τι ομορφο μας δινει η ζωη (με τη δικη μας βεβαι προσπαθεια) ειναι και απλο!
    Να χαιρομαστε με τα αρκετα και να μην κυνηγαμε τα υπεραρκετα...
    Και αυτο ειναι καλο να το μαθουμε απο παιδια!!
    H απλοτητα ειναι απο τις μεγαλυτερες αρετες και αξιες στη ζωη....

    Απο τις ομορφες αναρτησεις!!!
    Συγχαρητηρια!!!!! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ότι πιο εύστοχο εχω διαβάσει το τελευταίο διάστημα..
    Να είσαι καλά Διονύση που το ανέρτησες εδώ και δεν το 'έχασα'..
    Είναι σοφό να είσαι απλός, είναι ευτυχής όποιος μπορεί και βιώνει έτσι στην σημερινή εποχή..Δεν είναι καθόλου εύκολος ο δρόμος..Το προσπαθώ όσο μπορώ.. Καλό βραδάκι!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Καλημέρα! Λέτε πολύ ωραία πράγματα!
    Ήρθα να σας πάρω μαζί μου, γιατί χωρίς εσάς, είμαι τυφλή!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. "Σήμερα δεν στερούμαστε απλώς το δικαίωμα στην απλότητα αλλά μαθαίνουμε να ξεχνάμε την ύπαρξή της."

    Συμφωνω απολυτως με αυτο και μου φαινεται πως μερικοι νεοι, οχι ολοι, επιθυμουν να επικεντρωθουν στην απλοτητα αλλα οι γονεις τους δεν το επιτρεπουν αυτο. :/

    (Κύριε σήμερα δε θα μπορεσω να ερθω στην Βα.Β.Ε.Λ. επειδη εχω μαθημα :( Και ηθελα να φαω βασιλοπιτα! )

    Λιζα, με τον καινουργιο μου λογαριασμο

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Είναι σαν να προσπαθούμε να ζωγραφίσουμε ή να γράψουμε σαν παιδιά. Πώς να αποτινάξεις από πάνω σου τόσα χρόνια μαθητείας στο δήθεν και στο περιττό;
    Καλό πάντως να τείνουμε προς τα εκεί και να εξασκούμαστε.
    Ωραίο κείμενο για έκθεση. (Το χαβά μου εγώ.)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ξεκινώντας από τον τίτλο του άρθρου, το δικαίωμα στην απλότητα, υποθέτουμε ότι πλέον δεν πρόκειται για κάτι δεδομένο και αυτονόητο το οποίο πηγάζει από την ίδια τη ζωή μας , αλλά αντίθετα ότι είναι μια κατάσταση που πρέπει να διεκδικήσουμε και να κατοχυρώσουμε. Αυτή και μόνο η ταύτιση της απλότητας με δικαίωμα, θεωρώ ότι της στερεί την πιο βασικη ιδιότητα, αυτή του πηγαίου και του αυθόρμητου. Αναρωτιέμαι, μήπως μερικές φορές η επιδίωξη του ιδιαίτερα απλού μπορεί να είναι ένας τρόπος για να τραβήξει επίσης την προσοχή και να συζητηθεί. Μου έρχεται στο μυαλό το παράδειγμα των πολιτικών που περιστασιακά χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς, ή μπροστά στις κάμερες επιδεικνύουν την απλότητά τους πάνω σε μια μηχανή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. “και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της…” κτλ, κτλ
    ή
    η εκδίκηση των απλών πραγμάτων !
    [πολύτιμα, κι όμως δεν (εξ)αγοράζονται!]

    Πριν από αρκετό καιρό , Διονύση, είχες αναρτήσει ένα –πολύ καλό- άρθρο της ίδιας δημοσιογράφου που αναφερόταν στους «θορύβους» που καλύπτουν την ουσία.
    Αρχίζει να κερδίζει έδαφος αυτή η προβληματική (!)(;).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Απλότητα, ανακουφιστική, ψυχοθεραπευτική,όνειρο -όχι άπιαστο-, κτάκτηση του ΄συγρονου ανθρώπου αν νικήσει την κατάθλιψη του -αφού τη συνειδητοποιήσει- και κινηθεί κόντρα στον καταναλωτισμό....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Ειρήνη,
    Καλησπέρα. Αν είναι έτσι όπως τα λες ( "η απλότητα είναι από τις μεγαλύτερες αρετές κι αξίες..."), που είναι, τότε, φαντάζομαι θα είναι και δύσκολη στην κατάκτησή της..Δε συμβιβάζεται, άλλωστε με τη ...βουλιμική μας φύση..

    Να πούμε και καλή επιτυχία, αν είναι ακόμα ώρα για ευχές :-)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Roadartist,
    Προσπαθούμε, προσπαθούμε. Τι προσπαθούμε, δηλαδή; Να αποτελούμε παραφωνίες; Άσ'τα. Δύσκολος ο δρόμος προς τη δόξα...

    Πήρε το μάτι μου λίγο Τσαρούχη στα μέρη σας. Θα σπεύσω, να σου κλέψω τίποτα:-)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Ε, και;;;;

    Κατερίνα!! Βρε, αεικίνητον, πάλι αλλού βρίσκεσαι; Για κοίταξε να κάνεις πράξη το σημερινόν μάθημα της απλότητας, παρακαλώ!
    ( Και μεις χωρίς εσένα, λειψοί είμαστε..)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Ονειροπαγίδα,
    Αυτό κι αν είναι έκπληξη! Η Λίζα σε έκδοση ονειροπαγίδας!! Με γεια, με γεια, θα περάσω κι από 'κει να με φιλέψεις.

    Τώρα...τι παράπονο έχεις, βρε, απ' τους γονείς; Τι δεν καταλαβαίνουν; Ποια είναι η απλότητα που επιδιώκεις και σου στερούν; Πες μας, για να ξέρουμε τι να τους πούμε στην ενημέρωση!!!

    Όσο για τη ΒαΒΕΛ, Λίζα μου, έχασες - αλλά κι εμείς εσένα, είναι αλήθεια. Μείναμε να πίνουμε τσικουδιές και χυμούς, να τρώμε σπιτική βασιλόπιτα και να κάνουμε μια πολύ ζωντανή συζήτηση. Δυστυχία, δηλαδή, τι να σου λέω!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Γυριστρούλα,
    Αμ, μόνο εσύ το χαβά σου; Το κουσούρι του κλάδου περιγράφεις. Κι εγώ για την έκθεση είχα "κόψει" το κείμενο από την εφημερίδα.
    Δε ρωτάω: Εννοείται πως το ίδιο γίνεται με τα πάντα. Βιβλία, ταινίες, εκπομπές, θεατρικά, εκδηλώσεις κλπκλπ. Υπάρχει μια πανηγυρική διάθεση εκμετάλλευσης των πάντων του κόσμου τούτου.

    ( Ναι, αλλά γιατί δε με προσέχουν τα παιδιά στην τάξη, γιατρέ μου;;)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Ελένη,
    Ωραία τα λες. Και η Λίλα, παρακάτω, προσυπογράφει ποιητικά.
    Τώρα, για τους πολιτικούς, τι να σου πω. Άνθρωποι είναι κι αυτοί, βρε παιδί μου. Ας τους δίνουμε το δικαίωμα να νοσταλγούν τη ζωή πριν.
    Ή, έστω, και να μας δουλεύουν καμιά φορά..

    Χαιρετισμούς στην Κοκκινιά ( Δεν έχουμε, αλήθεια, νέα από τον άστεγο γείτονά σας, μετά την απομάκρυνσή του;)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Λίλα,
    Α, ναι; Δε λες, με την προσοχή που με διακρίνει, που δεν έβαλα και το ίδιο άρθρο! ( Για να το θυμάσαι, βέβαια, θα έγραψε ιστορία, ε;!)

    ΥΓ. Περίμενα να σχολιάσεις με το ριτσικό "και να αδερφέ μου..."
    :-)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Στέλλα,
    Μ' αρέσει η θετική σου στάση. Αυτό το "όχι άπιαστο". Που, κακά τα ψέματα, μπορεί οι εποχές να μην ευνοούν, αλλά ποιος ορίζει τους εαυτούς μας;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. Κ. Μάνεση κάνετε ένα μεγάλο λάθος.Τα παιδιά σας προσέχουν και ας μην το δείχνουν κάποιες φορές.Και όσον αφορά το άρθρο η απλότητα είναι κάτι το ζητούμενο άλλα ταυτόχρονα αναζητείται από λίγους ανθρώπους που δεν είναι εθισμένοι στο καταναλωτισμό.Και όμως η απλότητα είναι τόσο ωραία.Σε ηρεμεί πραγματικά!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  18. Κυριε,

    απλα οι γονεις λογω της αγαπης που τερφουν για τα παιδια τους, δεν δεχονται να ζουν αυτα με κατι λιγοτερα απο αυτα που θα ειχε ενας γιατρος ή ενας δικηγορος, αγνοωντας τις επιθυμιες τους. Αυτο πιστευω.

    Πωπω! Μην τα λετε ετσι για την Βα.Β.Ε.Λ. και ζηλευω!
    Και πρεπει να σας φερω και το βιβλιο αυριο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  19. Διονυση,
    Ειναι ναι αρετη και αξια...
    Δυσκολη στην κατακτηση και στη νοηση ομως... Δεν την κατανοουμε οι ανθρωποι, ισως και γιαυτο να μην μπορουμε να την αποκτησουμε...

    σημ: Ευχαριστω για τις ευχες,μην ανησυχεις εφτασαν μεχρι την αιθουσα που εγραφα :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  20. Οι φωτογραφείες μου θυμίζουν τόσο Πάπιγκο.. (Ζαγοροχώρια δεν ξέρω καν πως γράφεται το Πάπιγκο, αλλά πάω από πολύ μικρή)
    Πόσο όμορφη ανάρτηση. :)
    -Στέφη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  21. Στέφη, σκίζεις! Και βέβαια Ζαγοροχώρια είναι στις φωτογραφίες. Μονοδένδρι. Και μπήκαν για να υπογραμμίζουν με τον τρόπο τους το δικαίωμα στην απλότητα.
    Συγχαρητήρια, κερδίσατε...(τι;!)..χμ, κάτι θα σκεφτούμε, υπομονή.

    ΥΓ. Καλά, εσύ, στο Πήλιο δεν πας από μικρή; Πώς μας προκύψαν τώρα τα Ζαγόρια;

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Το ιστολόγιό μας στοχεύει στη συμμετοχή, τη συζήτηση, την ανταλλαγή, την έκφραση απόψεων και ιδεών, γι' αυτό και τα σχόλιά σας είναι κάτι παραπάνω από ευπρόσδεκτα:-)